Những câu hỏi của Đài Loan?

Đài Loan là một hòn đảo nhỏ - chỉ bằng gấp hai lần tỉnh Nghệ An- nằm gần sát Trung Quốc, cách một eo biển rộng khoảng gần 200 km. Thế nhưng vị trí đó, lịch sử hình thành, cạnh tranh ảnh hưởng của các siêu cường và tài nguyên công nghệ của nó làm cho hòn đảo này trở nên cực kỳ quan trọng đối với Trung Quốc và Mỹ. Chính sách của Trung Quốc từ khi lập quốc năm 1949 tới nay có nhiều thay đổi qua các thời kỳ. Tuy nhiên, chính sách về Đài Loan hầu như không đổi: Đài Loan là một phần của Trung Quốc và phải "trở về" Trung Quốc bằng bất cứ giá nào, kể cả bằng quân sự. Cái cản trở kế hoạch này của Trung Quốc là ý đồ của Mỹ. Quan điểm của Mỹ về Đài Loan là hoàn toàn ngược lại và cũng nhất quán:  Đài Loan là một phần tách rời và một tiền đồn quan trọng bậc nhất trong cuộc đối đầu Mỹ - Trung. Thế cho nên tình hình khu vực này luôn luôn căng thẳng như sắp có chiến tranh vậy. Nhưng thế giới đang biến đổi nhanh. Ucraina đã kiên cường chống lại cuộc xâm lược của Nga đã mấy năm nay. Được như thế là nhờ quyết tâm của dân Ucraina bảo vệ độc lập tự do của mình. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của NATO, nhất là của Mỹ - đặc biệt là vũ khí - là không thể thiếu. Nhưng gần đây, có vẻ như Mỹ muốn "rút lui" khỏi Ucraina và "nhường" vai trò này cho Châu Âu.Thiếu sự hỗ trợ của Mỹ, Ucraina sẽ khó khăn hơn nhiều. Khoảng hơn một tháng nay, mọi sự chú ý của thế giới đang đổ dồn vào một nơi khác: Iran. Thực ra mâu thuẫn Iran - Mỹ & Israel đã âm ỷ hàng chục năm nay từ sau cuộc cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 khi mà Mỹ bị "hất cẳng" khỏi Iran. Ngày 28-2-2026, Mỹ và Israel đồng loạt tấn công dữ dội vào Iran và gây ra những thiệt hại to lớn. Nhưng Iran không nhanh chóng "sụp đổ" như tính toán của Mỹ và Israel. Ngược lại, Iran còn đáp trả quyết liệt bằng các cuộc tấn công tên lửa vào Israel và các căn cứ quân sự Mỹ nằm trên lãnh thổ các nước Vùng Vịnh Ba Tư gần Iran. Hơn nữa, Iran còn dùng vị trí chiến lược của mình ở eo biển Hormuz để chặn các tàu chở dầu khí của các nước đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh. Các drones và tên lửa Iran gây ra mối đe dọa làm tê liệt hoạt động của các sân bay trong vùng. Chiến tranh vẫn đang tiếp diễn và có thể tiếp tục leo thang khó lường. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng Mỹ không thể thắng Iran và sẽ buộc phải rút lui. Thậm chí sẽ còn phải bỏ lại cả các căn cứ quân sự. Như vậy có nghĩa là các nước đồng minh Vùng Vịnh cũng sẽ bị "bỏ mặc" và phải tự giải quyết quan hệ với Iran? Có lẽ Đài Loan đang quan sát kỹ lưỡng những gì xảy ra với Ucraina và giờ đây là các nước nhỏ xuất khẩu dầu khí Vùng Vịnh. Hàng chục năm qua, các nước này yên tâm làm giàu vì có sự bảo vệ vững chắc của Mỹ. Giờ đây, có vẻ như sự bảo vệ "vô cùng vững chắc" ấy đã bắt đầu rạn nứt? Và ai dám bảo đảm là nó sẽ không "sụp đổ" ? Các nước đó - như UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait , thậm chí cả Saudi Arabia - sẽ "xoay sở" thế nào đây để vẫn tồn tại và phồn Vinh bên cạnh Iran một "thế lực thù địch" cũ đang trở nên hùng mạnh không có gì ngăn cản được? Và Iran sẽ "tính sổ" với họ? Cho nên, có thể là Quốc dân Đảng - vốn là đảng chính trị lớn và lâu năm nhất và cũng là đảng "lập quốc" ở Đài Loan - đang có những "tính toán khác" cho con đường sắp tới của Đài Loan. Đài Loan có nên tiếp tục đối đầu với Trung Quốc không? Chiến tranh hay hoà bình với Trung Quốc là lựa chọn tốt hơn? Nếu xảy ra chiến tranh, có gì bảo đảm là Mỹ sẽ bảo vệ được Đài Loan? Tại sao vị nữ chủ tịch Quốc Dân Đảng lại có chuyến thăm Trung Quốc đúng lúc này? Có phải là để tìm câu trả lời cho những câu hỏi liên quan đến sự sống còn của Đài Loan? 

Chuyện Hungary

Người Việt biết rất ít và hầu như không quan tâm đến Hungary. Có lẽ vì nước này rất nhỏ và không có ảnh hưởng gì tới Việt Nam. Nhưng ở đó vừa mới xảy ra một việc làm cho cả châu Âu, cả Mỹ và Nga đều quan tâm. Đó là việc ông Orban - thủ tướng Hung - vừa bị "lật đổ" trong cuộc bầu cử Quốc hội Hungary. Trong suốt 16 năm cầm quyền, có lẽ ông ta đã làm được nhiều "điêù tốt" cho dân cho nước mình? Có thế thì dân mới nhiều lần bầu để ông ta lãnh đạo đất nước lâu như thế? Nhưng ông này "nổi tiếng" ở EU về chuyện khác. Ông ta giữ quan điểm "thân Nga" và thường khác EU - mà Hungary là thành viên - về nhiều vấn đề, trong đó có Ucraina. Ông ta có vẻ là người khá "thân quen" của cả Putin và Trump. Có thể như thế cũng "OK", miễn là có lợi cho dân cho nước mình. Nhất là với một nước nhỏ, không có biển, phụ thuộc vào nhập khẩu dầu khí từ Nga. Cho nên trước kia dân Hung bầu cho ông ta vì thấy ông ta "vì dân" mà nay không bầu nữa vì thấy ông ta không còn vì dân nữa? Dân có thể chọn nhầm người. Chính Hitler cũng là người được dân Đức bầu. Nhưng rồi Hitler biến Đức thành chế độ độc tài phát xít, không cho dân quyền sửa chữa sai lầm nữa. Dân Hung có thể cũng sai lầm khi chọn nhầm người lãnh đạo đất nước. Nhưng cái khác là khi họ nhận ra sai lầm thì họ có quyền và có thể sửa sai.  Có vẻ như dân Mỹ cũng đã nhận ra sai lầm tương tự. Gần đây, hàng triệu người đã xuống đường trong phong trào phản đối "No Kings" để chống lại sự độc đoán của vị tổng thống đương nhiệm. Có phải cả dân Hung và dân Mỹ đều tin rằng chính quyền là "của dân, do dân và vì dân" ?

Bế tắc?

Đúng như nhiều dự báo, đàm phán Mỹ - Iran đã nhanh chóng thất bại. Điều này không khó đoán, bởi các yêu cầu của hai bên khác nhau "một trời một vực". Có lẽ cũng hầu như biết trước, ngay cả trong lúc đàm phán và trước đó, cả hai bên đều tích cực chuẩn bị cho "hiệp hai" của "trận đấu". Nhiều nhà phân tích cho rằng Mỹ đang ở thế bế tắc. Trong khi đó, Iran vẫn có trong tay khá nhiều "con bài" mạnh để "chơi" tiếp. Không có gì là chắc chắn cả. Cho nên chỉ có thể nói như trong truyện Tam Quốc: Muốn biết sự thể sẽ ra sao, xem chương sau sẽ rõ !

Ai thắng ai thua?

Cuộc chiến tranh nào thì nguyên nhân cũng đều rất phức tạp nên không dễ có thể hiểu được. Chiến tranh Iran cũng không là ngoại lệ. Đã thế các bên lại còn tung ra vô số " hoả mù" để "che dấu quân ta và đánh lừa quân địch". Không ai dám chắc lời đe dọa của tổng thống Mỹ rằng sẽ "hủy diệt nền văn minh Iran" nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz là gì ? Có phải đó là phá cho tan tành tất cả các cơ sở vật chất và giết chết hết 90 triệu người Iran không? Nếu ý định thật là thế thì chỉ còn cách là dùng vũ khí hạt nhân ? Sức mạnh của một đầu đạn hạt nhân cỡ trung bình sẽ bằng khoảng 30 - 50 quả bom Mỹ ném xuống Hiroshima! Quả là một lời đe dọa khủng khiếp của một kẻ "độc ác, điên cuồng và mất trí" ? Thế rồi, khi gần đến "giờ G", tổng thống Mỹ đột ngột báo "tin vui" rằng Iran đã đồng ý ngừng bắn 2 tuần để đàm phán chấm dứt chiến tranh. Ông ta hoan hỉ tuyên bố là Mỹ "đã thắng" ? Nhiều nhà phân tích cho rằng mục tiêu cuối cùng của Mỹ là nắm được quyền quản lý nguồn tài nguyên dầu mỏ của Iran theo cách Mỹ đã làm gần đây với Venezuela. Có vẻ như Mỹ đã đánh giá quá cao sức mạnh của mình và đánh giá quá thấp sức kháng cự của Iran? Kết quả là Mỹ rơi vào thế rất khó. Tiếp tục leo thang thì nguy hiểm. Iran dường như còn nhiều tên lửa và sẽ "phá nát" Israel và các nước Vùng Vịnh đồng minh của Mỹ cùng các căn cứ quân sự của Mỹ ở đó. Nếu Mỹ đơn phương rút lui thì sẽ coi như chấp nhận một thảm bại, điều mà Mỹ rất khó nuốt trôi được. Có thể là Iran hiểu rõ điều đó và mở cho Mỹ một đường "rút lui trong danh dự "? Có vẻ như Mỹ đã chấp nhận "đàm phán" trên cơ sở các đề xuất của Iran? Không đi vào chi tiết thì đại để đó là Iran sẽ quản lý eo biển Hormuz. Có nghĩa là Mỹ vẫn không "đụng" được vào dầu mỏ Iran. Nhà nước Iran thì có lẽ còn vững mạnh và đoàn kết hơn vì đó là cách duy nhất để tồn tại trong những thời khắc sinh tử. Kho tên lửa của Iran có lẽ vẫn đủ để trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Không ai biết chắc tình hình chương trình hạt nhân của Iran. Cho nên không rõ tổng thống Mỹ tuyên bố đã chiến thắng Iran là dựa trên cơ sở nào? Cho nên không loại trừ khả năng là hai bên đều cần một khoảng thời gian để củng cố lực lượng - giống như giải lao trong một trận boxing - để rồi sẽ lại đấu tiếp cho đến khi một bên hạ gục được đối thủ bằng knock-out?

Tin buổi sáng

Sớm ngủ dậy 

Chẳng có tin nào tốt lành?

Thế giới vẫn chiến tranh ?

Bất tận?