Chiếc lá vàng

Sau một cơn gió lạnh đầu đông từ phương Bắc tràn về, lá vàng rụng đầy hè phố. Vào đầu mùa xuân năm trước, khi mùa đông lạnh giá qua đi, những chiếc lá bé tí và xanh mởn mới nhú lên đầu cành. Được hưởng nguồn “sữa” từ cây mẹ, nắng ấm mặt trời và tắm mát bằng mưa xuân, chúng lớn lên nhanh lắm. Đến đầu hè, khi nắng bắt đầu oi ả, chúng đã thành những chiếc lá xanh xẫm đầy đặn. Chúng bắt đầu cần mẫn ngày đêm “làm việc”,thu gom khí các-bô-nic và chuyển hóa thành ô-xy. Công việc này vô cùng quan trọng vì nó duy trì sự sống của loài người. Nhưng chiếc lá chẳng hề “quan trọng hóa” công lao to lớn đó. Suốt mùa hè, trẻ em chơi dưới bóng mát của chúng. Những chị nông dân thanh thản  ngồi nghỉ bên gốc cây sau khi đã bán hết gánh rau tươi ở chợ. Ông thợ cắt tóc già thư thả đọc báo khi chờ khách. Đêm hè khi gió Nam thổi mát rượi, những chiếc lá lại lao xao như thể tán chuyện với nhau vậy. Mùa hè cùng bao nhiêu mưa nắng nhanh chóng trôi qua, mùa thu lại đến. Giống như người có tuổi tóc hoa râm, chiếc lá ngả màu vàng. Nó rực lên trên nền trời xanh biếc và nắng vàng mùa thu. Rồi gió phương Bắc như những bàn tay lạnh giá bứt chúng khỏi cây để trải đầy trên bãi cỏ, trên những chiếc ghế đá, tô điểm cho chỗ ngỗi của những đôi trai gái, những cụ già đi dạo ở công viên. Không ai có thể thờ ơ với cái đẹp của mùa thu vàng, nhất là ở những xứ ôn đới như nước Nga. Nhưng rồi trời bắt đầu lạnh buốt. Không ai để ý đến những chiếc lá nữa. Có vẻ như chúng bắt đầu vô dụng? Những chiếc lá bắt đầu khô héo. Xưa kia, khi còn ít điện và chưa có khí đốt, đó là lúc trẻ con bắt đầu đi quét lá khô về đun bếp. Những khi rét quá, ở nông thôn, người ta còn đốt lá để sưởi ấm và lót lá làm chỗ nằm cho đỡ lạnh. Những chiếc lá hết thời ấy vẫn âm thầm góp sức cho cuộc sống. Những chiếc bị “bỏ quên” dưới gốc cây thì dần dần nát ra, rồi nước mưa làm cho thấm vào đất. Như con người, chúng cũng “trở về với cát bụi” một cách lặng lẽ, không chút ầm ỹ. Ở dưới đất, chúng dần thành đất để lại nuôi cây, nuôi những chiếc lá mới. Đời chiếc lá ngắn ngủi, lặng lẽ, khiêm tốn mà vẫn thật quan trọng và có ích như thế. Đời con người chúng ta thực ra cũng chỉ như chiếc lá bé nhỏ kia. Ta cũng phải chịu bao nắng gió và bão táp mưa sa, mà cuộc đời cũng thật ngắn ngủi và tội nghiệp. Con người chúng ta có khi còn phải học ở chiếc lá bé nhỏ kia cái đức khiêm nhường. Khi trẻ, lúc già và ngay cả khi chết vẫn đóng góp hết sức cho đời mà chẳng bao giờ kể lể công lao.  

Rô-bôt?

Thực ra con người cũng chỉ là một loại rô-bốt thông minh được tạo ra bởi “Thượng Đế” (chúng ta không biết mình được tạo ra như thế nào nên tạm giả thiết như vậy). Có lẽ chúng ta đều hoạt động theo những “chương trình” được Tạo Hóa “cài đặt”. Bạn không tin ư ? Bạn nghĩ là bạn làm chủ được bản thân ư? Thế thì tại sao hoạt động của hàng tỷ người lại giống nhau như vậy? Tại sao ai cũng chỉ sống được trong khoảng 100 năm?

Chúng ta ai cũng là rô-bốt do Thượng Đế tạo ra, rô-bôt “thiên tạo”. Điều này không có gì phải phàn nàn cả vì Thượng Đế ban cho ta những khả năng tiềm ẩn to lớn, những quyền tự do lớn lao mà ít người trong chúng ta sử dụng hết. Song điều đáng nói, chúng ta chỉ là một thứ rô-bôt hạng hai, bị điều khiển bởi một số rô-bôt khác, rô-bôt “lãnh đạo”. Loại rô-bôt này tự xưng là "con Trời", dám vượt quyền Trời Đất, tước bỏ những quyền căn bản Thượng Đế ban cho con người, biến mọi người thành những thứ rô-bôt “nhân tạo”, chỉ biết nói và làm những gì rất hạn hẹp theo ý chúng.

Của tôi!

Đứa trẻ bắt đầu biết sở hữu khi bắt đầu nhận ra mẹ “của mình”. Bắt đầu từ đó, con người luôn bảo vệ những gì họ tin là “của tôi” như gia đình tôi, nhà của tôi, vợ hoặc chồng tôi, tài sản của tôi, làng tôi, nước tôi, vùng biển của chúng tôi, mỏ dầu của chúng tôi, tôn giáo của tôi, Chúa của tôi, ngôi đền của chúng tôi, tác phẩm của tôi, quyền của tôi … và cái danh sách này có thể kéo dài đến vô tận. Một khi đã coi là “của mình”, chúng ta không cho người khác động vào. Và đây là nguyên nhân xung đột của con người, từ phạm vi giữa hai cá nhân cho đến giữa các nhóm người như hai gia đình, dòng họ, bộ tộc, quốc gia, giáo phái, v.v. trong suốt chiều dài lịch sử loài người.

Con dã tràng

Có một loài cua bé sống ở bờ biển, người miền bắc Việt Nam gọi là con dã tràng. Chúng đục vô vàn những chiếc hang trong cát để rồi nước thủy triều lên phá hỏng hết, rồi chúng lại đục tiếp, để rồi lại bị nước phá hỏng. Thực ra con người cũng thế. Khi còn bé, bố mẹ ông bà chăm bẵm từng ly từng tý. Mười mấy năm lo lắng học hành thi cử, rồi thì miệt mài làm việc, đêm ngày cố gắng. Thế rồi chả mấy chốc tóc bạc, phải về hưu, người bắt đầu đau yếu và rốt cục là chết. Bao nhiêu công sức bỏ ra mà rốt cuộc có thu được cái gì đáng kể không? Hay chỉ là một tí hư danh? Một chút lạc thú? Ấy thế mà lớp lớp người cứ lặp đi lặp lại như thế thì có khác gì con dã tràng trong câu ca dao sau:

"Dã tràng xe cát biển Đông, 
Nhọc nhằn mà chẳng nên công cán gì”

Giận mà Thương

Người Việt xưa, hình như ở vùng Nghệ Tĩnh, có câu hát “Giận thì giận mà thương thì thương”. Có lẽ đây là lời một cô gái trách người mình yêu. Suy rộng ra, chúng ta có bao nhiêu điều đáng trách, đáng giận đối với người khác và đối với bản thân mình. Nhưng trách và giận thôi thì chưa đủ. Chúng ta cũng phải thương nữa. Thương lắm chứ, vì chúng ta ai chả muốn mình anh minh, cao thượng, bao dung, rộng rãi và tốt bụng. Sinh ra chúng ta vốn là thế mà. Nhưng rồi không hiểu sao cuộc sống này cứ dần dần xô đẩy chúng ta thành tăm tối, tham lam, hẹp hòi, ác ý và ích kỷ. Nếu có duyên may, ta nhận ra thực trạng này thì rất có thể ta bắt đầu biết thương mình và thương người. Đó chính là con đường đưa chúng ta tới một cuộc sống tốt đẹp hơn khi con người tử tế với nhau hơn.