Làm thế nào để sống lâu?

Chúng ta ai cũng muốn sống lâu. Ta cố tẩm bổ, nghỉ ngơi, tập luyện, thuốc thang, v.v. để kéo dài tuổi thọ. Thế nhưng dù có sống đến 90, 100 năm hay hơn nữa, cuộc đời vẫn quá ngắn ngủi, như “bóng câu qua cửa sổ ” theo cách ví von của người xưa. Ngoảnh đi ngoảnh lại là tuổi già đã ập tới, mà ta thì cảm thấy vẫn chưa làm được gì, chưa sống được là bao. Bởi vì ta có thực sống đâu. Cả đêm, thậm chí cả ngày, ta chỉ mộng mị thôi. Ta lan man trở về quá khứ hoặc mộng mị về tương lai bởi cái đó làm chúng ta vui thích hơn là sống với thực tại không có mấy niềm vui. Nhưng như thế thì ta không sống. Cho nên tới lúc già, ta mới có cảm giác là ta chưa sống bao nhiêu. Vì chúng ta đã bỏ qua cuộc sống thật để sống cuộc sống “ảo”. Sống thật là sống kỹ lưỡng từng giờ từng phút của cuộc đời, lắng nghe mọi âm thanh, chăm chú quan sát mọi người mọi vật không chỉ bằng tai và mắt mình, mà quan trọng hơn là bằng tấm lòng bao dung, bằng tình yêu, nếu có thể. Hãy cố gắng không bỏ sót cái gì. Chỉ nghe và quan sát thôi mà không chê bai, phê phán. Có thể, ta sẽ thấy cuộc sống thực ra phong phú, tràn đầy và đẹp đẽ hơn ta tưởng trước kia nhiều.

Căn bệnh thời đại

Cả cuộc đời, chúng ta khi nào cũng đuổi theo một cái gì đó. Khi còn đi học, ta phải cố đạt được các điểm cao để có các bằng cấp và chứng nhận danh giá. Khi đi làm là ta bắt đầu lao vào cuộc đua quyết liệt để có chức vụ và lương bổng cao hơn, để làm sao mà cho “bằng anh bằng em” về điện thoại, nhà cửa, xe cộ, tiền bạc, quan hệ, chức tước, danh hiệu, v.v. Ta luôn cảm thấy gấp gáp, bận rộn, thiếu thời gian và căng thẳng. Thời gian cứ vùn vụt trôi đi nhưng ta vẫn luôn cảm thấy vẫn chưa đủ, vẫn thiếu một cái gì đó. Và vì thế, ta luôn lo lắng, sợ hãi. Tâm không an. Ta không hạnh phúc. Tâm không an được vì ta luôn muốn có nhiều hơn, thành công hơn mà đó lại là những cái đích luôn chuyển động mà ta không bao giờ đạt tới hết được. Thế rồi ta bỗng nhận ra thời gian của cuộc sống chả còn nhiều. Ta bắt đầu lờ mờ nhận ra rằng có một cái gì đó sai, nhầm lẫn trong cách ta sống ở đời. Ta bắt đầu đi tìm kiếm những con đường khác. Rồi ta hiểu ra rằng ta không bao giờ có thể an tâm và hạnh phúc nếu không thay đổi lối sống. Ta bắt đầu tìm hiểu các triết lý sống, muốn đạt được giác ngộ và an lạc trong tâm hồn. Nhưng rồi mục đích thì có vẻ mới mà cung cách thì vẫn như cũ, vẫn muốn nhanh chóng đạt được giác ngộ và an lạc, muốn “thành công” trong lĩnh vực tâm linh này. Đó là căn bệnh của thời đại, căn bệnh chạy theo thành công và thắng lợi. Chỉ khi nào ta không còn chạy theo cái gì cả, dù là chức giám đốc công ty hay sự “giác ngộ”, mà chỉ sống với hiện tại, ngay ở đây, ngay bây giờ thì có lẽ sự an lạc và hạnh phúc mới xuất hiện.

Sản phẩm của Trời

Một chiếc xe máy dù có tốt, an toàn, “nồi đồng cối đá ” đến mức nào đi nữa mà ta không tuân thủ các quy định của nhà sản xuất như vận hành đúng cách và bảo dưỡng định kỳ thì xe có thể trục trặc, đi không an toàn và thậm chí hỏng xe hoặc bị tai nạn. Mọi loại máy khác cũng tương tự. Cơ thể con người cũng là một cái máy do một “hãng” của Trời chế tạo. Mà Trời thì hẳn là giỏi hơn người nên cái máy của Trời chế tạo ra ắt là có cực kỳ nhiều công dụng tuyệt vời mà phần lớn chúng ta vẫn chưa biết hết. Nhưng để có thể có nhiều chức năng như thế thì cấu tạo của cái máy đó hẳn phải vô cùng tinh xảo và phức tạp. Có lẽ “Ông” Trời đã quên không gửi kèm cho mỗi bộ máy người một hướng dẫn vận hành và bảo dưỡng. Vì thế, con người từ xưa đã cố công nghiên cứu cấu tạo của bộ máy này, tìm ra khá nhiều hiểu biết có ích cho vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa mà ta thấy trong y, dược và các ngành liên quan. Thế nhưng rõ ràng là vẫn còn quá nhiều điều chưa biết. Ví dụ có lẽ ta chưa biết nhiều về bộ não con người, suy nghĩ hình thành thế nào, “lưu trữ” ở đâu, xử lý thông tin thế nào, v.v. Các cỗ “máy” Người có nhiều điểm giống nhau, nhưng cũng có nhiều điểm khác nhau, không cái nào giống hệt cái nào. Vì thế nên mỗi người sẽ phải tự học cách vận hành và bảo dưỡng bộ máy của mình. Chỉ có như thế bộ máy của ta mới bền lâu, ít trục trặc và phát huy được hết những gì tốt nhất mà Trời đã thiết kế và đưa vào ứng dụng trong ta.

Gần và Xa

Truyền hình Việt Nam, có lẽ học theo truyền hình Nga, có chương trình giúp tìm người thân bị thất lạc do chiến tranh, v.v. Khi gặp nhau sau nhiều năm thất lạc, người ta vô cùng xúc động và vui sướng, nhiều người khóc lóc thảm thiết, v.v. Nhưng giả sử không ai bị thất lạc cả mà cứ ở gần nhau mãi, có khi còn ở chung một ngôi nhà như nhiều gia đình Việt Nam, thì có khi ngay cả anh chị em ruột cũng dễ chán nhau. Khi có thêm dâu rể, rồi cháu chắt mà cứ ở chung thì thậm chí nhưng chuyện vặt vãnh hàng ngày cũng gây khó chịu. Tích lại lâu ngày thì thành mâu thuẫn. Anh chị em ruột hay thậm chí cả cha mẹ đối với con cái đã trưởng thành cũng có khi không còn tình cảm tốt với nhau như trước nữa. Cái tính con người là thế. Người Việt nói “xa thương, gần thường”, hay như người phương Tây có câu “absence makes heart grow founder” cũng có ý tương tự. Khi còn ở quê thì ta chỉ muốn thoát ra thành phố lớn, rồi đi ra nước ngoài cho nhanh. Đến khi định cư ở nước ngoài rồi và bắt đầu “ngán” xe hơi nhà lầu thì những thứ mà xưa kia ta chẳng mấy để ý như cây đa đầu làng, giếng nước, dòng sông quê, bờ đê, tát nước dưới trăng, gánh lúa về làng, v.v. lại trở thành những hình ảnh lãng mạn thân thương đầy xúc cảm.

Ngày Lễ Bạc

Tôi chết được 25 năm rồi. Hôm nay tôi trở lại thăm mộ mình. Tên tôi vẫn còn vì được khắc vào bia đá. Nhưng rêu đã bám kín, sần sùi, mốc xanh. Cái cây con ngày xưa cạnh mộ nay đã thành cổ thụ. Nghĩa trang vẫn yên tĩnh như ngày xưa. Chỉ có tiếng kêu rả rích đều đều của côn trùng. Tôi đến gần mộ ngắm xác tôi dưới đất sâu. Chiếc quan tài gỗ đã mục nát hết, biến thành bùn đất sền sệt trộn lẫn xương tôi. Người ta bảo xương trắng nhưng thật ra thì đen xạm, lỗ chỗ vết bọ đục khoét. Chiếc sọ đầu là còn nguyên vẹn hơn cả. Hai hốc mắt rất to.Tôi thấy sọ mình cũng giống như những chiếc sọ khác, khó mà phân biệt được. Ngày còn sống, tôi băn khoăn về làn da mình. Thế mà chỉ một tuần lễ sau khi chết, nó rữa ra. Ngày còn sống, tôi chải chuốt mái tóc, nhổ từng chiếc tóc bạc. Khi tóc bạc nhiều thì tôi đi nhuộm cho người ta thấy mình trẻ. Tôi băn khoăn về diện mạo của mình. Tôi muốn chinh phục người khác. Bây giờ thì cái sọ trọc lông lốc, bên trong chỉ có bùn đất. Tôi đứng nhìn tôi, rồi nhìn sang những xác chết chung quanh và tôi sợ. Tôi thấy xa lạ với chính mình. Hình hài tôi đấy ư? Có phải tôi đang mừng Lễ Bạc 25 năm? Còn đâu những lúc băn khoăn khi xưa. Dùng nước hoa nào? Mặc bộ com-lê nào? Đi đôi giày nào? Tôi biết chắc là không có ai đến mộ tôi 25 năm sau. Tôi biết là sẽ không có hoa ở mộ. Tôi không hồi hộp gì cả, không chờ đợi gì cả khi trở về đây. Kỷ niệm 25 năm ngày tôi chết là của riêng tôi. Hôm nay tôi có thì giờ nhìn ngắm tôi và những gì xảy ra nơi đây. Ở một góc kia, người ta đang khóc. Một đám tang đang chôn. Có linh mục mặc áo lễ. Sao mà giống đám tang tôi 25 năm về trước thế. Hoa đầy chung quanh mộ. Rồi mấy hôm nữa hoa sẽ rữa, người ta sẽ dọn đi và cho vào thùng rác. Có những mộ bia không còn hình dạng. Có người mới chôn vài năm nay, có người mười năm, hai mươi năm, có người cả trăm năm. Tôi đi tìm xem ai là người trí thức. Không thấy ai cả. Chết được vài ngày, tất cả sọ người đều nồng nặc hôi thối. Tôi đi tìm xem ai là người nổi tiếng. Tất cả chỉ là những mảnh xương dính bùn đen đủi. Tôi tìm xem ai là người giầu có. Không thấy ai cả. Tất cả đều trần trụi không còn manh áo che thân. Tôi đi tìm xem ai là người lúc sống hô hào phải xây dựng tổ chức thế này, phải cải tổ xã hội thế kia. Không thấy ai cả. Lúc đương thời, họ sống chết, đấu đá nhau vì đức tin này và chủ nghĩa nọ. Còn bây giờ, trong cái nghĩa trang này, tất cả chỉ là những xác chết đã rữa nát. Tôi lại nhìn tôi dưới ngôi mộ sâu. Cái sọ kia ngày xưa đã chứa đựng bao nhiêu suy nghĩ, hy vọng và ước mơ. Những giấc mơ ấy bay về đâu rồi? Còn dưới đó không? Trái tim kia đã từng ôm ấp bao nhiêu tình cảm vui buồn. Nay nó chỉ còn là một mớ bùn nhão. Ở phía kia, đám tang đã xong. Nhiều người đứng xa mộ, đeo những chiếc kính đen có lẽ để che dấu sự thờ ơ và để có thể ra về sớm hơn. Họ rất bận rộn vì còn nhiều việc phải làm. Xác mới chôn vẫn nằm đó. Vài ngày nữa sẽ có ai đó tiếc thương đem hoa ra mộ. Rồi ba năm sau không còn ai. Rồi 25 năm sau nếu trở về đây cũng sẽ giống tôi bây giờ. Lần lượt ra đi theo con đường đó. Giống nhau. Cái thế giới 25 năm về trước không còn. Đất trời còn đó. Mặt trăng vẫn thế. Cả gió biển và mầu xanh của sóng nữa. Nhưng con người và thế giới lúc ta trẻ hết rồi. Những bức thư cũ, những tấm ảnh năm xưa, sau khi tôi chết có vài người giữ chúng ít năm. Đến lúc họ chết thì những người sau không biết tôi hoặc không quan tâm đến tôi nữa. Tất cả đều vào thùng rác. Dấu vết của tôi cũng chẳng còn mấy.Tôi đi tìm những chữ nghĩa sách vở ngày xưa tôi học. Bao vất vả toan tính. Bao kỳ vọng ở những tấm bằng tốt nghiệp được treo cùng với những danh hiệu xã hội ban thưởng. Bao hãnh diện với những tấm ảnh chụp chung với nhân vật tiếng tăm. Bây giờ chả còn gì. Đã 25 năm rồi. Chiếc xe ngày xưa bóng loáng mà tôi không muốn cho cậu em mượn vì sợ xước sơn đâu rồi? Tôi đứng đây nhìn lại cuộc đời thấy tất cả qua đi như con gió thoảng mà sao ngày ấy tôi bồn chồn, lo lắng, tiếc nuối những thứ ấy thế. Tôi đi tìm những công trình tôi để lại. Ai còn nhớ những bài diễn văn của tôi? Hay là họ đã quên ngay khi tôi ra khỏi phòng họp mấy phút sau đó. Tôi thấy mình quá ngớ ngẩn. Vậy tôi đi tìm gì hôm nay? Tôi còn gì? Ai mà giữ những kỷ niệm của tôi? Thì ra có nhiều điều chết rồi mới thấy rõ. Khi sống tôi băn khoăn làm sao để lại công danh cho đời? Đời chả cần gì tôi. Tôi lo lắng ngày mai ra sao, tôi phải tích cóp bao nhiêu cho đủ? Bây giờ thấy quá rõ rồi. Ngày mai là giờ phút tôi đang đứng đây, không có hình hài, không cần ăn uống, cũng chẳng cần chỗ ở. Nếu bây giờ được sống lại kiếp người, tôi sẽ rong chơi, tôi sẽ ca hát, tôi sẽ ngắm mây trời cho trái tim tôi bao dung và yêu thương. Tiền bạc, nhà cửa, xe cộ, chức tước, danh hiệu, tôi chẳng mang theo được gì hết. Thế mà lúc sống, tôi đã quá vất vả để tích cóp để rồi sau đó phải để lại hết. Nếu được được sống lại, tôi sẽ sống như thế nào? Hỏi mình vậy thôi, chứ tôi biết là đã quá muộn. 
Theo  Đường đi một mình  của Linh Mục Nguyễn Tầm Thường.