Cầu Nguyện

Từ xưa đến nay, ở Việt Nam và ở khắp nơi trên thế giới, tại nhà thờ, thánh đường, đền chùa hay tại nhà mình, người ta không ngừng cầu nguyện. Không biết người ta cầu cái gì. Còn Tagor thì đã cầu nguyện thế này: “Thượng Đế, đây là lời tôi cầu nguyện: Xin hãy diệt hết trong tôi mọi nhỏ nhen ti tiện. Xin cho tôi sức mạnh để chịu mọi khổ đau, tình yêu để gánh vác việc đời, để chẳng bao giờ khinh rẻ người nghèo khó hay cúi đầu trước quyền uy”. Giá mà ai cũng cầu nguyện như thế và không chỉ là những lời nói suông.

Nếu Trời, Phật, Chúa, thánh A-La, v.v. đáp ứng hết những lời cầu nguyện hàng ngày của con người thì không biết Trái Đất sẽ thành Địa Ngục hay Thiên Đường. Nếu căn cứ vào những cách con người hành xử với nhau từ xưa tới nay, có lẽ Địa ngục sẽ là một kết quả lô-gic hơn.

Tại sao tôn giáo nào cũng cầu nguyện? Có tôn giáo sáng nào cũng cầu nguyện. Có tôn giáo cầu nguyện bốn năm lần một ngày, có tôn giáo cứ lầm rầm suốt ngày. Có lẽ đó là vì con người khá là hay “quên”. Chỉ cần “sểnh” ra một cái là tâm và thân có thể “lạc lối” bởi cám dỗ và cạm bẫy đầy rẫy khắp nơi.

Giá mỗi người trên trái đất khi thức dậy mỗi buổi sáng cầu nguyện như thế này: “Xin cám ơn Trời Đất đã cho con sống thêm một ngày. Hôm nay con nguyện sẽ sống hết lòng với trái tim yêu thương.”
 
Rất nên cầu nguyện nếu điều đó giúp thêm sức mạnh cho  hành động. Chúa, Phật, Thánh, v.v. đều rất công minh sáng suốt nên các Ngài sẽ không cứu giúp những kẻ ích kỷ, ỷ lại và lười biếng.
      

Lựa chọn

Khi cuộc đời không được như ý, ta hay đổ lỗi cho số phận. Thực ra, trong suốt cuộc đời, mỗi ngày ta thường có sự lựa chọn. Cuộc đời của ta là tổng hòa của tất cả các lựa chọn của ta.

Về cơ bản, có hai lựa chọn để giải quyết các mâu thuẫn giữa hai cá nhân cũng như giữa hai nhóm người, dù đó là bộ lạc, quốc gia hay tôn giáo. Hoặc là đối đầu, bằng lời nói, đấm đá hay súng đạn. Hoặc là bằng sự thông cảm, kiên nhẫn, bao dung. Thế giới là tổng hòa của các lựa chọn đó.

Tự Do

Không thể có tự do khi vẫn bị ham muốn và sợ hãi trói buộc.

Thực ra thì cái trói buộc ta nhiều nhất chính là tư tưởng của ta. Không phải ngẫu nhiên mà nhà cầm quyền ở mọi thời đại đều coi trọng việc tuyên truyền mà thực chất là áp đặt vào đầu óc dân chúng, nhất là những người trẻ những tư tưởng mà họ cho là có lợi, mà chủ yếu là lợi cho việc giữ gìn quyền lực của họ.

Có thực là bạn muốn tự do không? Hay là bạn muốn có người dẫn dắt, chỉ cho bạn phải làm gì và chịu trách nhiệm thay cho bạn về những vấn đề của chính bạn? Thế rồi bạn lại phàn nàn là thiếu tự do!

Người ta ai cũng bị trói vào một cái gì đó. Có thể đó là một thửa ruộng, một cửa hàng, một bàn giấy trong một công ty, một người nào đó, v.v. Chúng ta đi học từ bé đến mười mấy năm trời để rồi chỉ mong được “trói” suốt đời vào một chỗ nào đó gọi là “công việc”.  Ngay cả những người “từ bỏ tất cả” để được tự do, nhưng rốt cục họ vẫn bị trói buộc ở tu viện, nhà chùa, hay một cái hang trên núi và vào những giáo lý khắc nghiệt.

Một số người bị tù đày sau song sắt nhà giam. Nhưng phần lớn chúng ta tự giam hãm mình bằng xiềng xích của sự tham lam, ích kỷ, trong bóng tối của ngu dốt, trong lạnh lẽo của sự dửng dưng trước nỗi đau của người khác, trong chật hẹp của vụn vặt nhỏ nhen, trong ngõ tối của lo toan vặt vãnh, đố kỵ, tủn mủn tầm thường.

Ở đâu người ta cũng nói đến tự do và viết chữ đó vào những nơi và những văn bản quan trọng nhất. Nhưng phần lớn vẫn chỉ là lời nói và chữ viết thôi. Cái người ta thích làm hơn là cầm tù người khác và cả bản thân trong các loại nhà tù từ hữu hình đến vô hình.

Tham Nhũng

Tham nhũng là ăn cắp và ăn cướp của dân. Dân từ xa xưa đã nói “cướp ngày là quan” – nói theo ngôn ngữ ngày nay, “quan” chính là những người của chính quyền ở các cấp từ làng xóm trở lên. 

Ở các nước còn nghèo, ít “quan” thực sự thanh liêm vì ít người và/hoặc gia đình họ chịu được nghèo và không thèm khát giàu sang. 

Người ta thích các bảng xếp hạng đủ loại để cảm thấy hài lòng vì đã gần “sánh vai” với các cường quốc. Song có một vài bảng xếp hạng trong đó có xếp hạng về mức độ tham nhũng thì họ lại cố tình “lờ” đi. 

Bản lĩnh của người lãnh đạo thể hiện ở thái độ tuyệt đối không với tham nhũng vì đó là điều kiện cần để đạt tới một xã hội phồn vinh và trong sạch. Dung túng và đồng lõa là xúc tác để tiến tới một xã hội đói nghèo và bẩn thỉu của những kẻ ăn cắp vặt với lãnh đạo là những kẻ trộm cướp cỡ bự.


Tham nhũng là một loại ung thư. Loại này nguy hiểm vì nó “giết chết” quá nhiều người, kể cả những người “khỏe mạnh” nhất. Đã thế, chẳng ai thực sự lo khám bệnh và chữa chạy cả. Có lẽ phải đến lúc bệnh “di căn” thì người ta mới hiểu ra vấn đề.

Gieo và Gặt

Nền văn minh ngày nay đã biến việc học đáng lẽ là một niềm vui thành một nỗi lo sợ của trẻ em và cha mẹ chúng.

Ai cũng yêu một đứa trẻ vì nó vui tươi, trong sáng, hồn nhiên, không cau có, không buồn bã, không đau khổ, không tham lam, không vụ lợi, không lừa dối, không nguy hiểm, không hung hăng, không giả đạo đức, không để bụng, không thù hằn, không mê muội. Đấy là những phẩm chất trời ban cho con người ngay từ khi ra đời. Nhưng nền văn minh của chúng ta đáng lẽ phải nuôi dưỡng thì lại làm mai một dần những phẩm chất đó ở trẻ em, và khi chúng thành người lớn thì làm mất hẳn để thay vào đó những cái ngược lại.

Xã hội chúng ta thích những đứa trẻ “ngoan”, nghĩa là luôn vâng lời cha mẹ, giáo viên, người lớn. Chúng ta chỉ muốn chúng trở thành những cái máy ghi âm và ghi hình. Cứ xem trẻ em trả lời phỏng vấn ở trên tivi thì thấy. Nếu chúng có ý kiến khác cha mẹ, ông bà thì bị coi là “hư”, “hỗn”. Nếu chúng có ý kiến khác thày giáo thì sẽ bị điểm kém. Ta đang cản trở sự suy nghĩ và sáng tạo của tuổi trẻ. 

Đã có quá nhiều ý kiến về nền giáo dục ngày nay. Vấn đề có lẽ không phải là thiếu kiến thức mà là thiếu sự đồng thuận về một nhận thức đúng đắn về mục tiêu. Hậu quả là trẻ em phải học quá nhiều, quá lâu để thu được quá ít những gì thực sự cần thiết cho chúng có thể bắt đầu một quá trình tự học đúng hướng khi ra đời. Một số em thì tự tìm ra phương hướng. Đa số thì không. Đó là lỗi của toàn bộ nền văn hóa mà trong đó giáo dục có vai trò quan trọng.

Giáo dục không chỉ là trách nhiệm của các thầy cô giáo ở trường. Đó còn là trách nhiệm thể hiện qua lối sống của cha mẹ và những người lớn ở trong gia đình, của những người lãnh đạo ở các ngành các cấp, của những người làm truyền hình, phim ảnh, báo chí, internet, của những “ngôi sao” ca nhạc, điện ảnh, của những nhạc sỹ, nhà thơ, nhà văn, của tất cả những ai có thể gây ảnh hưởng đến xã hội. Trẻ em và thanh niên như những cây non, xã hội “uốn” chúng thế nào thì chúng thành thế.  

Chúng ta hay than phiền là ngày nay nhiều bạn trẻ chạy theo một lối sống thiên về bề ngoài, hình thức phải “mốt”, lối sống phải hào nhoáng thời thượng, giàu có sang trọng, nhưng hời hợt nông cạn về trí tuệ, tâm hồn và lòng nhân ái. Đừng nên vội trách các bạn trẻ. Hãy xem chúng ta cổ vũ cái gì qua những thi hoa hậu, người mẫu, ca nhạc trẻ, vinh danh “doanh nhân thành đạt”, bảng xếp hạng những người giàu nhất, phim ảnh, tạp chí, nhà cửa và cách sống của những người “thành đạt” có nhiều tiền, có chức có quyền ở khắp mọi nơi. Đơn giản là ta “gieo” cái gì thì chỉ “gặt” được cái đó thôi.